اسرار هجوم اقوام خارجي به "بمپور" در 4 هزار سال پيش آشکار ميشود
باستان شناسان با انجام آزمايش هايي روي سفال هاي به دست آمده در "بمپور" باستان، در صدد هستند حمله اقوام خارجي به اين منطقه را اثبات مي کنند
زاهدان(خبرگزاري ميراث فرهنگي)ميراث استانها ـ باستان شناسان به منظور شناسايي و جستجوي نشانههاي حمله اقوام خارجي به منطقه باستاني بمپور در پيش از تاريخ، سفالهاي شاخص بهدست آمده از اين منطقه باستاني را مورد آزمايشهاي "XRF" قرار ميدهند.
«مهدي مرتضوي»، عضو هيات علمي دانشگاه سيستان و بلوچستان و موسس رشته باستان شناسي در اين دانشگاه، در اينباره گفت: «خانم "ديکاري" در سال 1966 بخشي از محوطه باستاني بمپور را مورد کاوشهاي باستان شناسي قرار داد. در اين کاوش وي با تعدادي سفال متفاوت از توليدات بمپور مواجه شد ( بر اساس مطالعات وی ما با شش دوره فرهنگی مواجه می شویم.) وی گمان کرد به احتمال زياد در دوره پيش از تاريخ ،دوره پنجم بمپور، اقوامي خارجي به اين منطقه هجوم آوردهاند و پس از پيروزي در منطقه ساکن شدهاند. از اين زمان به بعد اقوام خارجي توليدات خود را داشتهاند و به همين علت محصولات سفالي اين منطقه نيز تغيير کرده است. در حال حاضر قصد داريم با آزمايشهاي "XRF" به درستي يا نادرستي اين موضوع پي بريم.»
آزمايشهاي "XRF" نوعي آزمايش شيمي است که از طريق آن ميتوان متوجه شد سفالهاي بهدستآمده با خاک منطقه شکل گرفته اند یا اینکه سفالها در منطقه دیگری ساخته شده اند و از طریق تجارت به منطقه بمپور برده شده اند.
مرتضوي در مورد کاوشهاي خانم ديکاري به ميراث خبر گفت: «از آنجا که اين باستان شناس تنها بخش کوچکي از محدوده وسيع بمپور را مورد کاوش قرار داده است، نظريات باستان شناسي وي نيز بايد مورد ارزيابي و تحليل دوباره قرار گيرد. از سوي ديگر باستان شناسي زمان ديکاري نوعي باستان شناسي سنتي است و با اتفاقات امروزي در عرصه باستان شناسي جهان از جمله پيوستن علوم ميان رشتهاي به باستان شناسي ميتوان نتايج بهتري از کاوشهاي باستان شناسي و بررسيهاي علمي داشت.»
چندي پيش دکتر مرتضوي به همراه گروهي از دانشجويان رشته باستان شناسي، مسير باستاني بمپور را مورد بررسي پيمايشي و سیستماتیک قرار دادند و تمامي سفالهاي سطحي منطقه را جمعآوري و20 تپه باستاني جديد از ادوار ماقبل تاریخ تا دوره اسلامی را نيز شناسايي کردند.
وي در مورد هدف خود از اين بررسيها گفت: « احتمال ميدهيم حضور خارجيها در منطقه باعث تغيير و تحول فرهنگي منطقه نشده باشد و اين موضوع از طريق تغييرات شگرف آب و هوايي اتفاق افتاده باشد. بدین صورت که با تغییرات آب و هوایی شدید که شواهد آن تا حدودی در منطقه وجود دارد، محوطه های بزرگ متروکه شدند و تمدنها بصورت محلی در آمدند. بعبارتی مردم به سمت دامداری رفتند و ارتباط آنها با دنیای خارج محدودتر شد»
مرتضوي در توضيح اين موضوع گفت: «بمپور در يک منطقه گذار اقليمي که خود بین منطقه "حاره" و "جنب حاره" واقع شده قرار گرفته است.. از ويژگيهاي اين مناطق تغييرات شديد آب و هوايي است و ما ميدانيم که از هزاره سوم پيش از ميلاد تا امروز اين تغييرات در منطقه بمپور اتفاق افتاده است. اين نوع مناطق به لحاظ آب و هوايي بسيار شکننده اند واین شکنندگی باعث ميشود موقعيت فرهنگي منطقه نيز دستخوش تغيير شود. ما گمان ميکنيم تغييرات آب و هوايي در این منطقه باعث تحلیل رفتن تمدن بمپور به بخشهاي کوچکتر شده باشد و به اين ترتيب فرهنگ اين تمدن نيز با منطقهاي شدن دستخوش تغيير شده باشد.»
به گفته وي آزمايشهاي "XRF" ميتواند نشان دهد که آيا خاک سفالهاي متفاوتي که از منطقه بمپور به دستآمده است از خاک منطقه بمپور يا بلوچستان است يا اين که بخشی از سفالهای موجود در منطقه در دوره های متاخر تر از طریق مبادلات تجاری و فرهنگی به منطقه آورده شده است.
دکتر حداد زاده، مدرس شيمي دانشگاه سيستان و بلوچستان که عهدهدار آزمايشهاي "XRF" روي سفالهاي بمپور شده است در اينباره به ميراث خبر گفت: «آزمايشهاي "XRF" نوعي آناليز اشياء فلزي و سفالي است و منشاء شي تهيه شده را نشان ميدهد. از طريق اين آزمايشها ميتوان فهميد که آيا شياي سفالي يا فلزي از مواد محيط خود ساخته شده يا اين که از جاي ديگري به آن منطقه آورده شده است.»
وي يادآور شد اين آزمايشها از طريق دستگاههاي مخصوص آناليز شیمي انجام ميشود و به همين علت از دقت بالايي برخوردار است.
تمدن بمپور از مشهور ترين تمدن هاي شرق فلات ايران است که تا کنون برخي از باستان شناسان خارجي نيز در آنجا کاوش هاي باستان شناسي داشته اند. اين محوطه باستاني همچنان ناشناخته باقي مانده است و باستان شناسان تلاش ميکنند ناشناختههاي تمدن بمپور را کشف کنند.