عـــلــــــــوم باستـــــــانشنـــــاسی

هفت سین

archaeology — Tue, 24 Mar 2009 13:12:18 GMT

هفت‌سین سفره‌ای است که ایرانیان هنگام نوروز می‌‌آرایند. آنچه که در این سفره قرار می‌گیرد، باید دارای خصوصیات زیر باشد:

پارسی باشد؛
با بند واژه‌ی «س» آغاز شود؛
ریشه‌ی گیاهی داشته باشد؛
خوردنی باشد؛
اسم مرکب نباشد؛
برای بدن سودمند باشد؛

بنابراین هر آنچه که دارای این ویژگی‌ها نباشد - اگر چه با بندواژه‌‌ی «س» هم آغاز شده باشد - نمی‌توان جزء هفت‌ سین به حسابش آورد. در زبان پارسی، تنها هفت چیز هستند که این ویژگی‌ها را دارا هستند:

سیر : به نام و عنوان اهورامزدا
سیب: به نام و عنوان سپندارمذ (اسفند)
سبزی: به نام فرشته‌‌ی اردیبهشت
سنجد : به نام فرشته‌ی خرداد
سرکه: به نام فرشته‌ی امرداد
سمنو : به نام فرشته‌ی شهریور
سماق: به نام فرشته‌ی بهمن

هرچند که در سفرهٔ هفت سین باید به هرحال هفت جزء که با آوای «سین» آغاز می‌شوند (نمادی از «سپنتا») چیده شود، ولی برای زینت و چیدمان دلپذیرتر سفرهٔ هفت سین، تقریباً همهٔ خانواده‌های ایرانی اجزاء دیگری هم در سفره می‌چینند و در آرایش و رنگامیزی سفره شان نهایت خوش سلیقگی را اعمال می‌کنند. آینه و کتابی مقدس در کنار آن هم از اجزائی است که تقریباً در هر سفرهٔ هفت سینی چیده می‌شود. برخی بر این باورند که سکه که نماد «دارایی» وآب که نماد «پاکی و روشنایی» است بهتر است در کنار هم قرار گیرند و سکه را درون ظرفی از آب سر سفره می‌گذارند.

سفره هفت سین
سین‌های باستانی (متداولتر)	سبزه - نماد نوزایی (تولد دوباره) سیب - نماد زیبایی و تندرستی سمنو - نماد فراوانی(برکت) سیر - نماد پزشکی(درمان یا طب) سنجد - نماد عشق سکه - نماد دارایی سرکه - نماد شکیبایی و عمر سماق - نماد(رنگِ) طلوع خورشید سنبل
دیگر سین‌ها	سوسن • سبزی • سنگک • سپند • سیاهدانه
دیگر اقلام	کتاب - به نشانه تمدن و خردورزی: دیوان حافظ و شاهنامه و (مسلمانان معمولاً قرآن را انتخاب می کنند) آينه ماهی سرخ یک جفت نوروزی (شمعدان اصیل ایرانی) تخم مرغ رنگی کاسه‌ای از آب که پرتقالی در آن غوطه‌ور است (به نشانهٔ زمین در فضا) یک شیرینی ایرانی (مانند باقلوا، شیرینی آردنخودچی، ...) همچنین: گلاب • آجیل • شکلات • گل نرگس

در کشورهای مختلف هفت سین‌های متفاوتی پهن می‌شود، سفره هفت سینی که امروزه بیشتر مرسوم است داری هفت مورد از چیزهای مانند:

در سفره مرسوم است، میوه، گل، شیرینی‌های سنتی، ماهی قرمز، سبزی خوردن، کتاب آسمانی، دیوان شاعران، و آینه قرار دهند.

سال 1388 مبارک باد

archaeology — Thu, 19 Mar 2009 10:08:24 GMT

اطلاعیه مجله پژوهشهای باستانشناسی

archaeology — Sun, 28 Dec 2008 20:00:57 GMT

به اطلاع باستانشناسان و محققین محترم می رساند مقالات خویش را مطابق اصول این مجله به آدرس زیر ارسال فرمایند.

زاهدان، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه باستانشناسی، مهدی مرتضوی

قابل ذکر است سایت این مجله در دست ساخت است و پس از آماده شدن سایت، آدرس آن از طریق همین وبلاگ به اطلاع شما خواهد رسید.

در صورتی که سئوالی در خصوص این مجله دارید لطفا آن را در بخش نظر خواهی و بصورت خصوصی ارسال فرمائید. خواهشمند است ایمیل خویش را نیز بگذارید تا از این طریق پاسخ شما را حتی الامکان ارسال کنیم.

شیوه نگارش

1. عنوان مقاله با فونت 14 و با حروف سیاه درشت نوشته شود، نام و نام خانوادگی نویسنده، آدرس الکترونیک و نام سازمان وابسته در زیر عنوان مقاله نوشته شود. عنوان های فرعی با فونت 12 و حروف سیاه درشت و به صورت 1-، 2-، 3- ..... نوشته شود. در صورت استفاده از عنوان های فرعی تر آنها نیز با فونت 12 و حروف سیاه درشت ولی به صورت 1-1-، 1-2، 1-3، ...... نوشته شوند.

2. متن مقاله باید ساختار یک مقاله علمی را داشته باشد. بعنوان مثال باید مستخرج از پژوهش یا پایان نامه باشد و دارای مقدمه، شیوه پژوهش، بحث و تحلیل، نتیجه گیری، پی نویس و منابع باشد.

3. چکیده مقاله به دو زبان فارسی و انگلیسی حداکثر در 150 کلمه همراه با واژگان کلیدی و با فونت 10 نوشته شود. حداقل 4 واژه الزامی می باشد. در چکیده مقاله، موضوع روش تحقیق و مهمترین نتیجه گیری آن نوشته شود.

4. متن مقاله با فونت 12، فاصله سطور 5/1، بر روی کاغذA4 و حاشیه 3 سانتی متر با نرم افزار Word XP تایپ شود.

5. جداول و نمودارها به صورت واضح و اشکار و با استفاده از برنامه Excel رسم گردند. عناوین جداول در بالای آنها ذکر گردد. نام جدول با فونت 10 درشت سیاه وتوضیحات جدول با فونت 10 ریز سیاه نوشته شود. در صورتی که جدول از جایی اقتباس شده باشد، منبع اقتباس جدول آورده شود. مثال:

جدول شماره 1- ادوار فرهنگی شهر سوخته (برگرفته از: Tosi 1975: 141).

6. تصاویر با کیفیت بالا و به صورت جداگانه از جداول و نمودارها شماره گذاری شوند. عناوین تصاویر در پائین هر تصویر نوشته شود. نام تصویر با فونت 10 درشت سیاه و توضیحات تصویر 10 ریز نوشته شود. در صورتی که تصویر از جایی اقتباس شده باشد، منبه اقتباس تصویر آورده شود. مثال:

تصویر شماره 1- جبهه جنوبی قبرستان شهر سوخته ( برگرفته از: سید سجادی 1383: 120).

7. ارجاعات داخل متن با ذکر نام خانوادگی، سال و شماره صفحه داخل پرانتز نوشته شود. مثال: (مجید زاده 1384: 12)، (Tosi 2003: 102) .

8. منابع و ماخذ در پایان مقاله مطابق حروف الفباء نام خانوادگی نویسنده نوشته شود. نکات زیر باید در فهرست منابع مورد توجه قرار گیرند.

الف- فهرست منابع و ماخذ در دو قسمت مختلف فارسی و لاتین (در صورت لزوم) و با فونت 10، فاصله سطور 1 ، یک خط فاصله بین هر دومنبع نوشته شود.

ب- در مورد کتاب: نام خانوادگی، نام نویسنده. تاریخ. عنوان کتاب به صورت ایتالیک. محل نشر: ناشر.

نگهبان، عزت الله. 1372. حفاری هفت تپه دشت خوزستان. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

Allchin, B and F. R Allchin. 1993. The Rise of Civilization in India and Pakistan. Cambridge: Cambridge University Press.

ج- در مورد مجله: نام خانوادگی، نام نویسنده. تاریخ. عنوان مقاله . نام مجله به صورت ایتالیک. جلد یا دوره. شماره صفحات مقاله در مجله.

سلیقه، محمد. 1382. توجه به باد در ساخت کالبد فیزیکی شهر زابل. مجله جغرافیا و توسعه. سال اول ، شماره پیاپی دو. 109-122.

Beale, T. W. 1976. Tepe Yahya Project: Soghun Valley Survey. Iran XIV: 174-175.

9. پی نویسها و یاد داشتها با ذکر شماره پی در پی در داخل متن، در پایان مقاله و قبل از فهرست منابع آورده شود.

10. معادل خارجی و مفاهیم مهم در داخل پرانتز جلوی اسم یا مفهوم مربوطه آورده شود.

11. مفاهیم و اصطلاحات محلی و نامهای نامانوس با الفبای صوتی (انگلیسی) پس از واژه فارسی نوشته شود.

· بررسی و چاپ مقاله

1- ارسال 3 نسخه از اصل مقاله به همراه سی دی آن الزامی می باشد. تعداد صفحات مقالات به همراه تصاویر، جداول، منابع و غیره نباید از 20 صفحه 28 سطری تجاوز نماید.

2- مقالات واصله ابتدا توسط هیئت تحریریه مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت و در صورتی که مناسب تشخیص داده شوند جهت داوری برای 3 داور علمی ذیصلاح ارسال خواهند شد. جهت حفظ بی طرفی اطلاعات نویسنده مقاله قبل از ارسال برای داور حذف خواهند شد.

3- هیات تحریریه مجله در رد و یا قبول و نیز اصلاح مقالات آزاد است. تمامی این مراحل با اطلاع نویسنده و یا نویسندگان مقالات خواهد بود.

4- مسئولیت علمی مطالب مقالات بر عهده نویسندگان آنها می باشد.

5- نویسندگانی که مقالات خویش را برای چاپ در این مجله ارسال می دارند نباید آنها را به جای دیگری فرستاده باشند.

6- در صورت عدم تائید، مقالات بازگردانده نخواهند شد

مفاهیم کلیدی در باستانشناسی جدید(قسمت پنجم)

archaeology — Sun, 30 Nov 2008 19:59:18 GMT

مرکزیت تحقیق در باستانشناسی ( طرح تحقیقاتی در مقابل گردآوری داده ها)

در باستانشناسی جدید باستانشناسان سعی می کنند تا با طرح سئوالات خاص به آنها پاسخ دهند، نه اینکه به صورت خیلی ساده با گردآوری انبوه داده ها اقدام به تولید اطلاعاتی که بعضا با یکدیگر ارتباطی هم ندارند، بکنند.

در واقع گردآوری بدون طرح و برنامه و انباشتگی اطلاعات و داده ها باعث سردرگمی باستانشناسان می شود و قدرت پاسخگویی را از آنها می گیرد. در اینگونه موارد باستانشناسان سعی می کنند تا بر انبوه اشیاء موزه ها بیفزایند.

archaeology — Thu, 27 Nov 2008 19:37:18 GMT

انا لله و انا الیه الراجعون

امروز پنجشنبه هفتم آذر ماه یکهزاروسیصدو هشتاد و هفت

دکتر مسعود آذرنوش باستان شناس محبوب ترانشه طلایی ایران به خلوت ربوبی بار یافت و جامعه باستان شناسی و هنر کشور را به سوگ نشاند. او تعالی‌یافته باستان شناسی این سرزمین بزرگ بود و خدمات ارزنده اش همواره نزد باستان شناسان ایرانی و خارجی به یادگار خواهد ماند.

یادش ماندگار باد

مفاهیم کلیدی در باستانشناسی جدید (قسمت چهارم)

archaeology — Thu, 23 Oct 2008 07:48:02 GMT

اعتبار و صحت در باستانشناسی (آزمایش در مقابل صلاحدید شخصی)

همانطور که در قسمت سوم اشاره شد در باستانشناسی جدید و روندگرا فرضیاتی ارائه می گردند، سپس باستانشناسان سعی می کنند تا این فرضیات را به بوته آزمایش بگذارند. بر خلاف باستانشناسی سنتی که نتایج بر پایه صلاحدید شخصی است، در باستانشناسی جدید نتایج نباید بر پایه نظریات شخصی و صلاحدید شخص باستانشناس باشد.

بنابراین آزمایش یک فرضیه و مدل از اصول اساسی باستانشناسی جدید می باشد. به عبارتی در باستانشناسی متکی بر مکتب روندگرا شهرت و قدرتهای فردی اشخاص در تایید یا رد نظریات جایگاهی ندارند و مانند علوم تجربی تنها معیار برای اعتبار نظریات تطبیق آنها با شواهد و مدارک می باشند. گاهی ممکن است پنهان کردن و نادیده گرفتن برخی شواهد توسط باستانشناس سنتی نتایج را دگرگون کند و نتایج آنگونه که مورد نظر فرد باستانشناس سنتی است، ارائه می گردند. بنابراین با اجتناب از جانبداری و دخالت دادن همه شواهد و نمونه ها در امر تحقیق، بر اعتبار و صحت استدلال در باستانشناسی می افزاییم.

archaeology — Wed, 17 Sep 2008 07:17:18 GMT

طرح دو فوریتی خودکشی فرهنگی است

با نگاهی به گذشته میراث فرهنگی متوجه می شویم که این نهاد چه فراز و نشیبهای را طی نکرده است. پاسکاری میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، این بخشها را عملا عقیم و ناتوان ساخته است. طرح ادغام این نهادها در گذشته ای نه چندان دور این نوید را به محققان و پژوهشگران داد که کشور توان درآمد سازی از حوزه فرهنگی را دارد. در واقع وابستگی بیش از حد به انرژی های فسیلی و فرآورده های آن، اقتصاد کشور را آسیب پذیر نموده است.

در خيلي از كشورهاي جهان صنعت گردشگری سهم قابل توجهي از در آمد آنها را به خود اختصاص داده است. در حقيقت گردشگری نه تنها منبع در آمد مهمي براي كشورها محسوب مي شود بلكه به عنوان راه مناسبي جهت تاثير و تاثرات فرهنگي نيز شناخته شده است. تنوع در جاذبه هاي گردشگری مي تواند ميزان بازدهي اين صنعت را افزايش دهد. مهمترين اين جاذبه ها عبارتند از: جاذبه هاي تاريخي مانند مكانهاي باستاني، جاذبه هاي طبيعي مانند درياچه ها، رودخانه ها، دريا، جنگل مرداب و جاذبه هاي مذهبي مانند مساجد و بقاع متبركه. هر يك از اين جاذبه ها موجبات پيدايش جاذبه هاي ديگري چون موزه هاي اشياء باستاني، پارکهای باستانی و موزه هاي طبيعي را فراهم مي نمايند. همه اينها باعث تاسيس بخشهاي مكمل و رفاهي مانند هتلها، رستورانها و فروشگاهها مي شوند. توسعه صنعت حمل و نقل اعم از هوايي، زميني و آبي نيز از پيامدهاي گسترش صنعت گردشگری مي باشد. همه اين بخشها نيازمند نيروي كار متخصص و غير متخصص مي باشند و زمينه ساز ايجاد اشتغال در جوامع مي شوند . در واقع فعالیت باستانشناسان در حوزه میراث فرهنگی و معرفی آثار و اشیاء به حوزه های صنایع دستی و گردشگری زمینه ساز حمایت از صنعت گردشگری خواهد بود. این امر محقق نمی شود مگر اینکه این سه حوزه در یک مجموعه قرار داشته باشند. طبیعی است جدا کردن این سه حوزه به صنعت گردشگری کشور که صادرات آن نامرئی می باشد، ضربات جبران ناپذیری خواهد زد.

در گذشته صنعت گردشگری فقط اختصاص به کشــورهای پیــشـرفتـه داشت، اما امروزه بــرخی از کشــورهای در حــال تــوسعــه نیــز، بـا شنــاخت تــوانــاییــهای بالقــوه و طراحــی بــرنــامه های اســاسی در جهــت رشد و شـکوفایی این صنـعت گـام بر می دارند. در حقیقت گردشگری به مشابه یک سیستم تولیدی عمل می کند که برای راه اندازی و تداوم آن بایــد صنایع بزرگی دیگری که هر یک سیستمی عـظیم را تشکیل می دهند، ایجاد شوند. به همین دلیل است که آن را "صنعت گردشگری" نـامگذاری کرده اند. با راه اندازی صنعت گردشگری، صنایع دیگری همچون صنعت حمل و نقل (اعم از زمینی، دریایی، هوایی و ریلی )، هتلداری، صنایع دستی و تزئینی، و انرژی نیز باید تقویت شوند تا این صنعت پویا باشد. هر یک از صنایع فوق خود برای بقاء می بایست با بخشهای دیگر یک سیستم در ارتباط باشند. برای مثال صنایع دستی نیاز به حمایتهای میراث فرهنگی، بخش معادن و نخبگان برنامه ریز یک سیستم دارد تا بتواند اشیاء مورد علاقه توریستها را تامین کند. در واقع ارتباط منطقی میان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی باعث پویایی این بخشها خواهد شد. هدف کلی همه آنها باید ارتقای اقتصاد کشور باشد. بعبارتی تعامل بین این سه حوزه موجبات توسعه و شکوفایی اقتصادی کشور را در پی خواهد داشت. جدایی این سه بخش و ایفای نقش آنها در وزارتخانه های و سازمانهای متفاوت، رسالت اصلی آنها را از بین خواهد برد.

از نمایندگان مجلس خواهش می کنم مسائل تخصصی را به حوزه های مربوطه بسپارند و به محققین آن اعتماد داشته باشند. شاید بهتر این باشد تا نشستی بین نمایندگان مجلس و محققین حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برپا شود و این مسئله آسیب شناسی شود. پیشنهاد می کنم با آسیب شناسی طرح دو فوریتی قدمهای مطمئن تری برداریم. البته اگر هدف از ارائه طرح دو فوریتی ارتقا باشد، آسیب شناسی پاسخ خواهد داد. اما اگر اهداف دیگری در پی داشته باشد، بی نتیجه خواهد بود. معتقدم طرح دو فوریتی با نگاه موجود خودکشی فرهنگی است.

http://www.chn.ir/news/?section=2&id=48035

دو مصاحبه درخصوص باستانشناسی استان سیستان و بلوچستان

archaeology — Mon, 14 Jul 2008 06:08:18 GMT

لطفا در خصوص متن مصاحبه ها به سایتهای زیر مراجعه فرمائید.

http://www.chn.ir/News/?section=2&id=46381

http://www.chn.ir/news/?section=2&id=47020

مفاهیم کلیدی در باستانشناسی جدید (قسمت سوم)

archaeology — Wed, 16 Apr 2008 15:54:41 GMT

استدلال در باستانشناسی (قیاس در مقابل استقراء)

باستانشناسی سنتی استدلال را مانند یک معما در نظر می گیرد که وظیفه آن کنار هم نهادن اتفاقاتی می باشد که در گذشته رخ داده اند. در مقابل باستانشناسی جدید آن را یک رویه و عملکردی می بیند که در آن فرضیاتی تنظیم می گردند، مدلهایی ساخته می شوند و پس از بحث، نتایجی صادر می گردند. پیش از ظهور باستانشناسی جدید که متکی بر استنتاج و تنظیم فرضیات بر اساس داده های مادی می باشد، باستانشناسان سنتی کوشش می کردند تا از میان انبوه مواد باستانی، گذشته را بازسازی کنند. اما چون این داده ها بدون در نظر گرفتن چهارچوب نظری و منطقی گردآوری می شدند، استنتاج سیستماتیک از آن داده ها غیر ممکن به نظر می رسید.

در باستانشناسی جدید استدلال استنتاجی با فرضیه سازی آغاز و با ساختن مدل برای توضیح فرهنگهای گذشته و آزمایش داده های آن تداوم می یابد. آنچه از این مطلب بر می آید اینست که در باستانشناسی جدید اینکه چه می دانیم پرسش علمی محسوب نمی گردد. بلکه پرسش علمی آن است که آنچه که می دانیم را چگونه می دانیم. در اینجاست که وظیفه باستانشناس در باستانشناسی جدید اینست که یاد بگیرد تا کشف کند نه همانند باستانشناسی سنتی کشف کند تا یاد بگیرد.

رودخانه بمپور

archaeology — Fri, 04 Apr 2008 17:35:18 GMT

رودخانه بمپور یکی دیگر از مهمترین رودخانه های بلوچستان می باشد. اين رودخانه با درازاى حدود 275 كيلومتر آبهاى قسمت شرقى بلوچستان را جمع آورى كرده و بعد از مشروب نمودن ايرانشهر از آن گذشته و به جازموريان مى ريزد. اين رودخانه در 6 كيلومترى جنوب غربى بمپور قرار داشته واز ارتفاعات خاورى ايرانشهر سرچشمه ميگيرد و به نامهاى محلى كارواندر، تیغاب و دامن نیز ناميده ميشود.. بین ایرانشهر و بمپور در دو سمت آن جنگلى از درختان كهور -گز-كنار پرورش مييابد. بيشه زارها و استپهاى بيابانى و گياهان خودرو نيز از پوشش هاى گياهى موجود در منطقه بشمار ميروند. كشت محصولاتى نظير گندم ، جو ،ذرت ، ،خرما ,حبوبات و كماكان در منطقه عموميت دارد. دامهايى نظير شتر, بز, گاو، گوسفند نيز بطور عموم در منطقه پرورش مى يابند. محوطه های باستانی زیادی در اطراف رودخانه بمپور وجود دارند که گویای وابستگی شدید این منطقه به آب این رودخانه بزرگ است. جالب است بدانیم که رودخانه بمپور در منطقه کاروندار و دامن بدلیل وجود کوهها و تپه های زیاد نقش بسیار مهمی را دامداری ایفاء می نموده است. البته کشاورزی هم بصورت باغداری نقش مهمی را در زندگی مردم این منطقه ایفاء می نماید، اما بدلیل کمبود زمینهای وسیع این امر در حد تامین مایحتاج اولیه مردم منطقه باقی مانده است. مزارع پراکنده ای در منطقه وجود دارند که محصول اصلی آنها خرما می باشد. این رودخانه پس از طی کوهها و تپه ها به ایرانشهر می رسد. بین ایرانشهر و بمپور که شرایط به لحاظ وجود زمینهای حاصلخیز مناسبتر است، رودخانه نقش مهمی را در فعالیتهای کشاورزی منطقه ایفاء می نماید. جالب توجه است تا اشاره شود که محوطه های همزمانی که در منطقه بین ایرانشهر و بمپور قرار گرفته اند به مراتب بزرگتر از محوطه هایی می باشند که در بررسی در منطقه دامن مطالعه شدند. این امر نتیجه زمینهای مناسب کشاورزی در منطقه بین بمپور و ایرانشهر می باشد. بعبارتی شرایط مناسب کشاورزی در این منطقه به مردم این امکان را داد تا با طیب خاطر بیشتری به فعالیتهای کشاورزی بپردازند، بنابراین استقرارهای این منطقه دائمی تر از منطقه دامن می باشند. یکی از مهمترین ویژگیهای رودخانه بمپور خاصیت خلل و فرج دار بودن کف رودخانه است که بخش عظیمی از آب رودخانه به زیر زمین هدایت می گردد این وضعیت امروزه نیز قابل مشاهده می باشد . در طی بررسی زمستان 1384 توسط نگارنده این وضعیت در منطقه دامن نیز مشاهده گردید. البته هر چند مردمان باستان خصوصا هزاره های دوم و سوم ق.م در اینخصوص مشکلاتی را داشتند، اما با پیشرفت تکنولوژی و استفاده از سیستم جدید آبیاری یعنی استفاده از قنات نه تنها آب هدر نمی رود بلکه قابلیت استفاده در زمینهای کشاورزی را هم دارد. اشتاین در پی سلسله بررسیهای خود وقتی به بلوچستان می رسد به این قنات ها برخورد می کند. نگارنده نیز طی بررسی های خود در تابستان سال 1381 و زمستان 1384در بین دامن و بمپور به این سیستم آبیاری مواجه شده بود.